Rehber
Ailece kutu oyunu seçerken: İş birliği mi, rekabet mi?
Ailece kutu oyunu seçerken ilk sorulardan biri şu: Birbirimize karşı mı oynayacağız, aynı hedef için mi? Rekabetçi oyunlarda oyuncular veya takımlar birbirini geçmeye çalışır. İş birliğine dayalı oyunlarda ise herkes ortak bir hedefe ulaşmak için uğraşır.
Bu ayrım kutuya bakarken işe yarar. Masaya oturunca başka ayrıntılar da belirleyici olur: Rakibiniz planınızı bozabiliyor mu? Birlikte oynarken kendi hamlenize siz karar verebiliyor musunuz? Oyunda sır saklamak var mı?
| Masada ne değişir? | Rekabetçi kutu oyunları | İş birliğine dayalı kutu oyunları |
|---|---|---|
| Hedef | Diğer oyuncuların veya takımların önüne geçmek. | Ortak görevi birlikte tamamlamak. |
| Hamle yaparken | Kendi planınızı kurar, rakiplerin kararlarını hesaba katarsınız. | Hamlenizin ortak plana ne katacağını düşünürsünüz. |
| Seçerken bakılacak ayrıntı | Oyuncular birbirinin ilerlemesini ne kadar etkileyebiliyor? | Her oyuncunun karar vermesine ne kadar alan kalıyor? |
Rekabetçi oyunlarda herkes aynı biçimde yarışmaz
Bir oyunda kendi önünüzdeki kartlarla puan toplar, sonunda sonuçları karşılaştırırsınız. Başka bir oyunda tam ihtiyacınız olan kartı sizden önceki oyuncu alır; planınızı değiştirmeniz gerekir. İkisi de rekabetçidir, ama rakiplerin birbirine müdahalesi farklıdır.
Aileniz puan yarışını seviyor, birbirinin yaptığını bozmayı sevmiyorsa oyuncuların daha çok kendi alanında ilerlediği oyunlara bakın. Birbirinizin hamlesini tahmin etmekten ve fırsatları kapmaktan hoşlanıyorsanız doğrudan etkileşim daha fazla ilginizi çekebilir.
Bir de geride kalan oyuncunun ne yaptığına bakın. Kazanma ihtimali azaldığında hâlâ deneyeceği hamleler var mı? Yoksa oyun bitene kadar bekliyor mu? Eleme kuralı varsa elenen kişinin ne kadar bekleyeceğini de öğrenin. Rekabetçi bir oyunda eleme olmak zorunda değildir.
İş birliği oyunlarında kararları da paylaşmak gerekir
İş birliğine dayalı oyunlar, kutu oyunu dünyasında “kooperatif oyunlar” adıyla da karşınıza çıkar. Oyuncular aynı görevi tamamlamaya çalışır: Bir gizemi çözmek, bir yere zamanında ulaşmak ya da oyunun çıkardığı engelleri aşmak gibi.
Ortak hedef, kimin hangi kararı vereceği sorusunu ortadan kaldırmaz. Kuralları iyi bilen biri her tur “Sen bunu yap, ben şuraya gideyim” demeye başladığında diğer oyuncuların yapacağı pek az şey kalabilir. Özellikle çocuklarla oynarken bu ayrıntıya dikkat edin.
Hamle sırası gelen kişiye önce düşünmesi için zaman bırakabilirsiniz. Yardım etmeden önce “Aklında ne var?” diye sormak da işe yarayabilir. Elinizde iyi bir fikir olsa bile hemen söylemek zorunda değilsiniz.
Oyun seçerken herkesin kendi kullanacağı kartlara, ayrı bilgilere veya farklı görevlere sahip olup olmadığını inceleyin. Bunlar kararların paylaşılmasına alan açabilir; yine de masada birbirinize ne kadar söz bıraktığınız önemlidir.
Gizli roller oyuna ne ekler?
Bazı oyunlar, ortak çalışmanın içine gizli roller ve farklı amaçlar ekler. Bir oyuncunun hangi tarafta olduğu ya da görevi diğerlerinden saklanır. Böylece bir öneriyi dinlerken o oyuncunun neyi başarmaya çalıştığını da düşünürsünüz.
Gizli rol içeren bir oyunda aynı takımdakiler iş birliği yapabilir, farklı takımlar birbirine karşı yarışabilir. Rol gizliyse saklanan şey oyuncunun kimliği, takımı veya görevidir; elde gizli kart tutmak tek başına gizli rol sayılmaz.
Seçmeden önce rolün ne istediğini öğrenin. Yalnızca bilgi saklamak mı gerekiyor, başkalarını ikna etmek veya blöf yapmak da var mı? Bunlar masadaki herkese eğlenceli gelmeyebilir.
Oynarken şüpheyi o turdaki karara bağlamak iyi bir başlangıçtır: “Neden oraya gitmemizi önerdin?” Böylece konuşmayı o hamle üzerinden sürdürebilirsiniz.
Lada’nın Feneri’nde iş birliği ve gizli rol
Lada’nın Feneri’nde harita fiziksel kartlarla kurulur. Mobil uygulama Gölge’yi ve gece akışını yönetir; Gölge’yi hiçbir oyuncu canlandırmaz. Oyuncular masadaki izleri araştırır; hedef, birlikte beş gerçek izi bulup feneri yeniden yakmaktır.
Gizli rolün bulunduğu oyunda masadaki oyunculardan biri Sır Bekçisi olur ve Gölge’nin yerini saklamaya çalışır. Diğer oyuncular ortak bir hedef için uğraşırken Sır Bekçisi’nin amacı onlardan ayrılır. Masadaki önerileri değerlendirirken bu olasılığı da hesaba katarsınız.
Sır Bekçisi ortaya çıktığında oyun bitmez ve kimse elenmez. Bu nedenle gizli rolü bulmakla oyunu kazanmak aynı şey değildir.
Birlikte iz sürmenin yanına gizli rolün getirdiği şüpheyi de eklemek istiyorsanız Lada’nın Feneri’nin nasıl oynandığına göz atın.
Karar vermeden önce bir tur izleyin
Bir oynanış videosundan tek bir tur seçin. Çocuğunuzla birlikte izlerken hangi kararları oyuncunun verdiğine, başkalarının onu nasıl etkilediğine ve sırasını beklerken ne yaptığına bakın.
Sonra videoyu bir hamleden önce durdurup “Sıra sende olsaydı ne yapardın?” diye sorun. Cevabı, hangi kısmın ilgisini çektiğini konuşmak için iyi bir başlangıçtır. Belki bir rakibi geçmenin yolunu bulmuştur, belki de grubun gözden kaçırdığı bir çözümü. Seçimi o hamle üzerinden konuşun.